Centrum Europejskie - Europe Direct - Szczecin

Integracja uchodźców – wspólna sprawa

Polska odmówiła uczestnictwa w unijnym programie relokacji i przesiedleń, a tym samym przyjęcia osób poszukujących ochrony międzynarodowej. Warto jednak zdać sobie sprawę, że cudzoziemcy, w tym również nieliczni uchodźcy, już mieszkają w Polsce. Integracja tej grupy migrantów to proces, w który zaangażowani powinni być różni współpracujący aktorzy, w tym także społeczności przyjmujące.

18 grudnia obchodziliśmy Światowy Dzień Migranta. Warto w tym kontekście przypomnieć kilka liczb. Zgodnie z danymi Biura Wysokiego Komisarza do Spraw Uchodźców Narodów Zjednoczonych (UNHCR) od stycznia do 20 czerwca 2017 r. liczba osób, które utonęły w Morzu Śródziemnym w drodze do Europy przekroczyła 2 tys. Z kolei według Międzynarodowej Organizacji do Spraw Migracji (IOM) liczba tych, którzy stracili życie podczas przeprawy przez Morze Śródziemne w 2016 r. wyniosła 5 079 [1]. To najwięcej w historii trwającego od 2015 r. kryzysu migracyjnego. Jednocześnie – między innymi dzięki kontrowersyjnemu porozumieniu między Unią Europejską (UE) a Turcją z marca 2016 r. oraz zamknięciu tzw. szlaku bałkańskiego – liczba tych, którzy dobili do brzegów Europy w 2016 r. zmalała o prawie dwie trzecie w stosunku do 2015 r. i wyniosła 363 tys.[2] Coraz mniej łodzi dociera do brzegów Unii Europejskiej, więc i o śmierciach na morzu jest coraz ciszej.

Wobec niechęci części państw członkowskich do realizacji postanowień nadzwyczajnego szczytu UE w sprawie uchodźców z 23 września 2015 r. dotyczących kwot przesiedleń i relokacji, próby rozwiązania kryzysu uchodźczego w UE oraz wypracowania skutecznych rozwiązań na przyszłość utknęły w martwym punkcie. Z zaplanowanych 160 tys. osób, w ramach relokacji od września 2015 r. do września 2017 r. schronienie w innych państwach członkowskich UE znalazło jedynie 27 695 uchodźców z Grecji i Włoch [3]. Wobec tak skromnego wyniku we wrześniu 2017 r. UE wycofała się z mechanizmu obowiązkowego rozdziału uchodźców.

Tymczasem tysiące migrantów żyją w Grecji i Włoszech w warunkach nie spełniających podstawowych norm humanitarnych, w zawieszeniu, bez szans na pracę czy edukację, i bez przyszłości. Codziennych obrazków z obozów w tych państwach nie zobaczymy jednak w popularnych mediach; lata 2016 i 2017 nie miały też tak rozbudzającego wyobraźnię, prowokującego i  poruszającego symbolu obecnego kryzysu, jakim w 2015 r. było zdjęcie martwego Alana Kurdi.

Niezależnie od tego, czy i kiedy państwa członkowskie UE wypracują nowe rozwiązanie w zakresie relokacji i przesiedleń oraz od tego, w jakim stopniu będzie uczestniczyć w nim Polska, warto już teraz podjąć inicjatywy zmierzające do zapewnienia integracji cudzoziemców, w tym również uchodźców żyjących w naszym kraju. Według danych Urzędu do Spraw Cudzoziemców z lipca 2017 r. liczba cudzoziemców, którzy mają pozwolenia na pobyt w Polsce przekroczyła już 300 tys. Osób objętych ochroną międzynarodową (w tym z przyznanym statusem uchodźcy) oraz krajowymi formami ochrony mieszka w Polsce ponad 5 tys.

Kluczowym dokumentem UE dotyczącym integracji cudzoziemców jest plan działania przyjęty 7 czerwca 2016r.[4] Należy jednak pamiętać, że polityki integracyjne pozostają w kompetencjach państw członkowskich. Ocena i monitorowanie tych polityk możliwe są dzięki dedykowanym instrumentom, takim jak np. Migrant Integration Policy Index (MIPEX) [5]. Ocenie polityk integracyjnych w odniesieniu do tej specyficznej kategorii cudzoziemców, jaką są uchodźcy, służyć będzie także nowy mechanizm wypracowywany obecnie w ramach międzynarodowego projektu Instytutu Spraw Publicznych (ISP) „National Integration Mechanism. Measuring and improving integration of beneficiaries of international protection” (NIEM) [6], finansowanego z Funduszu Azylu, Migracji i Integracji UE. Warto, aby państwa (w tym Polska, która obecnie nie ma ani strategii migracyjnej, ani integracyjnej) wykorzystywały te dostępne narzędzia w procesach programowania, realizacji i ewaluacji krajowych polityk integracyjnych.

Integracja realizuje się przede wszystkim poprzez interakcje i nawiązywanie relacji między cudzoziemcami a społecznościami przyjmującymi w określonych, lokalnych kontekstach – w tym w miastach. Takie spojrzenie wybrzmiewa dość jasno w unijnej Urban Agenda, przyjętej w maju 2016 r.[7] W tym kontekście na uwagę zasługuje deklaracja współpracy w zakresie migracji wewnętrznych i zewnętrznych oraz przeciwdziałania wykluczaniu imigrantów, do której w czerwcu 2017 r. przystąpiło dwanaście miast zrzeszonych w Unii Metropolii Polskich. Deklaracja wskazuje, iż „w celu przyjaznego przyjęcia imigrantów konieczne jest wspólne działanie organów władzy samorządowej i rządowej, służb publicznych, organizacji pozarządowych, kościołów, uczelni wyższych, instytucji kultury oraz organizacji biznesu i rynku pracy”. To dojrzałe i odpowiedzialne podejście do problematyki integracji, które, miejmy nadzieję, przekute zostanie na konkretne działania.

Ogromną pracę w zakresie integracji cudzoziemców wykonały i wciąż wykonują w Polsce organizacje pozarządowe, w tym także te, które prowadzone są przez społeczności migranckie. Mowa tu o różnych działaniach: od pomocy prawnej (związanej np. z legalizacją pobytu), poprzez organizację kursów języka polskiego, doskonalenie zawodowe i pomoc w orientacji na rynku pracy, po organizację otwartych wydarzeń umożliwiających prezentację i promocję kultury migrantów. Organizacje pozarządowe działają także w ośrodkach dla cudzoziemców, gdzie prowadzą m.in. zajęcia dla najmłodszych oraz kursy zawodowe dla ich opiekunów. Ich praca i zaangażowanie uzależnione są od dostępności publicznych (krajowych i europejskich) oraz prywatnych środków.

Niezwykle ważną rolę w procesie integracji odgrywają także lokalne społeczności oraz ich członkowie. W jaki sposób możemy włączyć się w działania integracyjne? Na przykład poprzez wspieranie bądź aktywne uczestnictwo w programach wolontariatu na rzecz cudzoziemców, realizowanych przez organizacje pozarządowe. Naszą rolą jako wolontariuszy może być, dla przykładu, wspieranie migrantów w kontaktach z polskimi instytucjami bądź pomoc w nauce języka polskiego. Niezalżnie od miejsca zamieszkania, w życiu codzinnym możemy i powinniśmy odpowiadać na przejawy przemocy i dyskryminacji, wspierając tym samym budowanie wzajemnego zaufania i szacunku. Warto zdać sobie sprawę, że odpowiedzialność za wynik procesu integracji spoczywa nie tylko na samych migrantach, lecz także na nas samych. 
 
Opracowała:
Agnieszka Kulesa
Specjalistka ds. Międzynarodowej Koalicji NIEM
Program Polityki Migracyjnej
Instytut Spraw Publicznych

KTO NA OCHOTNIKA, czyli jak i dlaczego warto angażować młodych w wolontariat?

Ostatni miesiąc roku jest od trzydziestu jeden lat miesiącem wolontariatu. 5 grudnia na całym świecie obchodzimy Międzynarodowy Dzień Wolontariusza. Z tej okazji w wielu miejscach na świecie, także w Polsce, organizowane są wydarzenia, mające docenić pracę wolontariuszy i wolontariuszek oraz popularyzować ideę wolontariatu.

Zaangażowanie wolontariackie jest od wielu lat wykorzystywane w organizacjach kultury i nauki (np. w bibliotekach, muzeach), instytucjach pomocy społecznej (np. ośrodkach pomocy społecznej), organizacjach religijnych czy w harcerstwie. Coraz częściej wolontariuszami są młodzi ludzie – dzieje się tak także za sprawą rozwijającego się szkolnego wolontariatu. Mimo rosnącej liczby młodych wolontariuszy problemem wciąż jest to, że w prospołeczne działania angażuje się najczęściej ta młodzież, która po prostu lubi działać i zawsze jest jej wszędzie pełno.

Wiele organizacji pracujących z młodymi ludźmi, w tym Fundacja Centrum Edukacji Obywatelskiej, zadaje sobie pytania: Jak docierać do  tych jeszcze niezaangażowanych?  Jak być otwartym na możliwości i potrzeby tych, którzy do tej pory w żadne działania się nie włączali?I wreszcie:  Co zrobić, by wolontariat trwale i efektywnie zakorzenił się wśród młodych ludzi oraz by stanowił dla nich atrakcyjną propozycję systematycznego (nie tylko akcyjnego) zaangażowania?

Wieloletnie doświadczenie CEO w upowszechnianiu aktywnej edukacji szkolnej poprzez działanie na rzecz najbliższego otoczenia (m.in. w programach „Młodzi w akcji”, „Solidarna Szkoła”, „Trudny temat” czy „PoczytajMy”) oraz roczna współpraca ze szkołami warszawskimi tworzącymi własną strategię szkolnego wolontariatu (program „Kto na ochotnika. Szkolne programy wolontariatu” realizowany w ramach większej inicjatywy Urzędu Miasta st. Warszawa „Ochotnicy warszawscy”) zaowocowały powstaniem praktycznych narzędzi, materiałów edukacyjnych dla nauczycieli i uczniów przydatnych tak podczas inicjowania wolontariatu w szkole, jak i w rozwijaniu istniejących już w szkole formuł w taki sposób, by angażowały one coraz większą grupę uczniów i uczennic w systematyczne działania na rzecz rówieśników, społeczności szkolnej i szkoły oraz najbliższego otoczenia.
Wskazówki te zebrane zostały w publikacji dostępnej w wersji online na stronie www.ochotnicy,ceo.org.pl (której współautorką jest m.in. autorka niniejszego artykułu).
Poniżej zamieszczamy wybrane refleksje i wskazówki, podkreślające znaczenie wolontariatu w edukacji szkolnej oraz wskazujące skuteczne sposoby motywowania młodych ludzi w systematyczny wolontariat.

DLACZEGO WOLONTARIAT?
Wolontariat to wartościowe doświadczenie edukacyjne, społeczne i obywatelskie
Bycie wolontariuszem zwiększa szanse edukacyjne każdego młodego człowieka - pomaga doskonalić kompetencje inicjatywności i przedsiębiorczości (np. skutecznej komunikacji, współpracy, zarządzania czasem czy podejmowania decyzji), jest także sposobem na zdobycie wiedzy i umiejętności z różnych dziedzin nauki i życia (np. działania w przestrzeni miejskiej uczą, jak działają lokalne instytucje i jakie są ich kompetencje; pomoc w schronisku dla psów uczy zasad opieki nad zwierzętami; czytanie książek młodszym dzieciom rozwija znajomość literatury i umiejętność wyraźnego i płynnego czytania).
Wolontariat rozwija także nasze kompetencje społeczne - uczy podejmowania ryzyka w kontaktach z innymi ludźmi i w nowych sytuacjach społecznych a także reagowania na wyzwania interpersonalne czy kulturowe. Jest też szkołą odpowiedzialności za drugiego, która rozwija w nas empatię i wrażliwość na potrzeby innych. Podczas wolontariatu mamy okazję poznać wiele nowych osób, zawiązują się nowe znajomości i przyjaźnie, często na całe życie.

Fot. Tomasz Kwiręg, CEO

Ponadto działanie na rzecz innych, zaangażowanie, solidarność międzyludzka i wspólne rozwiązywanie problemów to sedno odpowiedzialnego obywatelstwa.

Fot. Zasoby CEO
 
Wolontariat wspiera szkołę w realizacji zadań profilaktyczno-wychowawczych.
Zdaniem Alicji Pacewicz (wiceprezeski CEO) wolontariat „może wiele nauczyć nie tylko młodych ludzi, którzy biorą w nim udział, ale także nauczycieli oraz całe szkoły. Przestawić je z nauczania zamkniętych dyscyplin, w zamkniętych ścianami klas i murami budynków przestrzeniach na łączenie wiedzy z życiem i rozwijanie nie tylko indywidualnego kapitału ludzkiego, ale także kapitału społecznego, czyli na tzw. service learning[1].
 

Service-learningw krajach anglosaskich od lat osiemdziesiątych uznaje się za odrębną metodę pedagogiczną, rekomendowaną ją nie tylko w szkołach, ale też na wyższych uczelniach. Zawiera trzy komponenty: służbę na rzecz członków lokalnej wspólnoty i ich rzeczywistych potrzeb; zdobywanie wiedzy i kompetencji w trakcie zajęć szkolnych; refleksję, która pozwala połączyć wiedzę ze służbą.
Taki sposób uczenia się jest skuteczny, gdyż stawia młodych ludzi przed autentycznymi problemami i pytaniami, motywuje do poszukiwania odpowiedzi, które pomogą im skutecznie działać i uczy praktycznego stosowania zdobywanej wiedzy w określonym kontekście społecznym.


Wolontariat ponadto,  jako  działanie  pomocowe  na  rzecz  innych  może  być  jedną ze strategii wspierających procesy nakierowane na zmiany w funkcjonowaniu uczniów i społeczności szkolnej.  Zaangażowanie  uczniów o charakterze wolontariackim pozwala tworzyć pozytywne mechanizmy wzajemnego wpływu grupy rówieśniczej,  m.in. w formie rówieśniczego doradztwa (wsparcie w grupie rówieśników), rówieśniczej edukacji (samopomoc koleżeńska) czy rówieśniczego liderstwa (przewodnictwo w grupie rówieśników). Aby jednak wolontariat stał się skuteczną szkolną strategią profilaktyczną należy ustalić jego cel w taki sposób, aby uczestnictwo ucznia w działaniach wspierało jego rozwój (adekwatnie do potrzeb i możliwości) oraz zaplanować działania jako logiczną całość programu profilaktyczno-wychowawczego.[2]

JAK MOTYWOWAĆ I WSPIERAĆ?
Planując rozwój w placówce rozwój wolontariatu warto przede wszystkim pamiętać, że skuteczny wolontariat to wolontariat uczniowski. Podczas spotkań w szkołach mamy okazję obserwować wiele ciekawych, zakończonych sukcesem przedsięwzięć wolontariackich.
Dobre praktyki (nie tylko z Warszawy) publikujemy w naszym serwisie poświęconym wolontariatowi.
Mimo to w rozmowach z opiekunami wolontariatu i samymi wolontariuszami często wybrzmiewa troska o trwałość grupy wolontariuszy i regularność ich działań, a także o odpowiedzialność młodych ludzi za nakładane na nich zadania. Aby je zapewnić istotne jest sięganie po takie sposoby i narzędzia, które wspierają, motywują i inspirują młodych wolontariuszy.
 Fot. Zasoby CEO

Wśród nich warto zwrócić uwagę na nich:
· różnorodność oferty wolontariatui jej adekwatność do potrzeb i  możliwości tak indywidualnych wolontariuszy, jak i całej grupy;
· włączanie uczniów w podejmowanie decyzji o wyborze obszarów wolontariatu i form działania, tak by ich wpływ na kształt szkolnego wolontariatu uczynić naprawdę realnym;
· wspieranie wolontariuszy w monitorowaniu własnego rozwoju, ze wskazaniem na powiązania z własnymi pasjami i zainteresowaniami oraz stworzeniem możliwości do nieustannego doskonalenia się;
· wskazywanie korzyścizarówno dla adresatów podejmowanych działań, jak i samych wolontariuszy;
· budowanie, integrowanie i wzmacnianie  współpracującej grupy
 

Przykładowe działania wzmacniające:
· angażowanie wolontariuszy do wspólnego planowania pracy
· wykorzystywanie wiedzy o talentach i predyspozycjach w przydzielaniu zadań
· indywidualne rozmowy z wolontariuszami, stosownie do ich potrzeb i doświadczeń
· prowadzenie rejestru czasu pracy i zadań realizowanych przez wolontariusza.
Przykładowe działania doceniające:
· zakładka na stronie www szkoły z sylwetkami wolontariuszy
· dyplom z podziękowaniem za systematyczne zaangażowanie
· spotkania podsumowujące i wspólne świętowanie sukcesów
· informacje prasowe dla lokalnych mediów o wolontariacie i wolontariuszach.


· przygotowanie wolontariuszy do pracy (identyfikacja umiejętności i zainteresowań młodych ludzi oraz refleksja nad ich motywacją; integracja zespołu, określenie jego potencjału oraz potrzeb rozwojowych; wypracowanie wspólnie z młodymi wolontariuszami zasad współpracy; wspólne zaplanowanie szkolnego wolontariatu - od diagnozy lokalnych potrzeb, czyli co będziemy robić oraz komu służyć będzie nasze działanie, poprzez zdefiniowanie zadań i ich przydział, aż po wskazanie sposobów sprawdzenia, czy działanie się udało)
 

Fot. Małgorzata Leszko, CEO

Szkolne Koło Wolontariatu w Zespole Szkół w Równem (woj. podkarpackie) rozpoczęło swoją działalność od spotkania warsztatowego, którego celem było było ustalenie z uczniami założeń koła. Uczniowie wspólnie szukali odpowiedzi na pytania: Kim jest wolontariusz, jakimi cechami powinien się odznaczać? Dlaczego warto pomagać ? W jakie akcje chcemy i możemy się zaangażować? Podczas warsztatów uczniowie rozmawiali też o własnych potrzebach w zakresie pomocy innym ludziom, o własnych motywach  bycia wolontariuszem. Dyskutowali także o autorytetach oraz relacjach z innymi ludźmi. Próbowali ustalić hierarchię najważniejszych dla nich wartości oraz określali indywidualne i grupowe cele (uczenie się skutecznego porozumiewania się i pracy w grupie, podejmowania decyzji w zakresie realizowanych działań, kształcenie kompetencji rozmawiania i radzenie sobie z trudnymi emocjami). Opracowali też kodeks wolontariusza.
DOBRA PRAKTYKA zrealizowana w ramach programu CEO „Solidarna Szkoła”


Zachęcamy do tego by o wolontariacie mówić często i otwarcie, z odwołaniem się do najbliższych historii (wolontariuszy z najbliższego otoczenia), a osoby  zaangażowane  w  wolontariat  systematycznie doceniać.

Można skorzystać z dostępnych w szkole środków przekazu (ścienna gazetka, radiowęzeł, www) lub opracować kampanię informacyjną z wykorzystaniem  narzędzi bliskich uczniom (na Instagramie, Snapchacie czy Facebooku).

Fot. Zasoby CEO

Dobrą okazją do zorganizowania  corocznego  święta wolontariuszy np. w postaci targów wolontariatu, na które można zaprosić organizacje i instytucje,  które  szukają  wolontariuszy są Międzynarodowy Dzień Wolontariusza (5 grudnia) lub cykliczne wydarzenia szkolne (np. Dni Sportu, Dni Otwarte Szkoły).

ZAMIAST PODSUMOWANIA
Wolontariat nie musi być nudny, może wiązać się z pasjami i zainteresowaniami dzieci i młodych ludzi. Młodzi ludzie, którzy angażowali się w wolontariat w szkole z pewnością zasilą grono dorosłych wolontariuszy, których na tle innych krajów europejskich, wciąż w Polsce jest bardzo mało.
 

Według międzynarodowych wyników badań bezsprzecznym liderem wolontariatu wśród krajów europejskich jest Norwegia. Wolontariusze z tego właśnie przepracowali trzy razy więcej godzin niż osoby zaangażowane w aktywność społeczną w Polsce, mimo że liczba mieszkańców Norwegii jest siedem razy mniejsza Więcej informacji na temat wyników badań wraz z infografikami znajduje się na stronie http://fakty.ngo.pl.


Dlatego szkoła powinna go popularyzować i wspierać. Zgodnie z ustawą o systemie oświaty „zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze i specjalistyczne organizowane dla uczniów mających trudności w nauce oraz inne zajęcia wspomagające rozwój dzieci i młodzieży z zaburzeniami rozwojowymi,  jak również nadobowiązkowe zajęcia pozalekcyjne mogą być prowadzone z udziałem wolontariuszy” [3]. W myśl ustawy wolontariuszami mogą być zarówno osoby z zewnątrz, które chcą świadczyć pomoc szkole, jak i sami uczniowie i pracownicy danej szkoły, którzy mogą świadczyć wolontariat zarówno na rzecz szkoły jak i środowiska lokalnego tj. organizacji  pozarządowych innych instytucji publicznych.

Także podstawa programowa kształcenia ogólnego podkreśla,  że zadaniem szkoły przygotowanie i zachęcanie do podejmowania działań na rzecz środowiska szkolnego i lokalnego, w tym do angażowania się w wolontariat” [4].
 
Bibliografia
Kto na ochotnika. Szkolne programy wolontariatu(publikacja zbiorowa), Warszawa 2017, www.ochotnicy.ceo.org.pl [dostęp 10.12.2017]
Kata G., Wolontariat szkolny, Ośrodek Rozwoju Edukacji, Warszawa 2017, www.ore.edu.pl [dostęp 10.12.2017]
http://fakty.ngo.pl [dostęp 10.12.2017]
 
Opracowała:
Sylwia Żmijewska-Kwiręg, Dyrektorka Programowa Fundacji Centrum Edukacji Obywatelskiej

 


[1]Cytat pochodzi z artykułu wstępnego do publikacji „Kto na ochotnika. Szkolne programy wolontariatu” dostępnej na stronie www.ochotnicy.ceo.org.pl
[2]Kata G., Wolontariat szkolny, Ośrodek Rozwoju Edukacji, Warszawa 2017.
[3]Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz.U. 2016, poz.59); Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe (Dz.U. poz. 60).
[4]Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz.U. 2017 poz. 35.
 
 

European Christmas Tree Decoration Exchange – kolejny rok współpracy za nami

Europejska Wymiana Ozdób Bożonarodzeniowych to ponad 210 szkół z obszaru UE, współpracujących ze sobą i dzielących się wiedzą kulturową. Szczecin włączył się w inicjatywę już po raz piąty i z pewnością nie ostatni. W projekcie wzięły udział także dwie szczecińskie placówki: Szkoła Podstawowa nr 1 Społecznego Towarzystwa Oświatowego  w Szczecinie oraz Katolicka Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II. Jeszcze przed świętami odwiedziliśmy aktywnych uczniów, aby razem z Syriuszem sprawdzić i podsumować ich wiedzę o bożonarodzeniowych tradycjach kultywowanych w różnych krajach UE. Zapraszamy do relacji z projektu przygotowanej przez opiekunki z ramienia SP STO oraz do galerii ze spotkań w SP STO i KSP.
 
Od połowy października uczniowie różnych klas przygotowywali kartki świąteczne, ozdoby choinkowe, okolicznościowe podarunki. Starsi uczniowie nagrali płytę z kolędą i pozdrowieniami dla naszych europejskich kolegów. Postanowiliśmy także ją uzupełnić  krótkimi informacjami o naszej szkole. Mamy nadzieję, że dzięki temu, nasze przesyłki przybliżą codzienność szkolną uczniów.  Wspólnie podjęliśmy decyzję, że w tym roku wyślemy również informacje o naszym mieście. Nowym pomysłem było także wysyłanie XIX-wiecznej receptury Pierników Szczecińskich!
 
Gdy w zeszłym roku dostawaliśmy życzenia od innych szkół, to informacje o danym kraju czy mieście w którym mieściła się szkoła nadawcy – bardzo podobała się naszym uczniom.  Dzięki temu mogliśmy podziwiać nie tylko przysłane ozdoby choinkowe, ale też poznać kulturę i historię danego kraju lub miasta!
 
Dzięki miłej współpracy z Punktem Informacji Europejskiej Europe Direct w Szczecinie otrzymaliśmy  opakowania dla naszych prezentów i życzeń i nie musieliśmy się martwić o sposób i koszty przesyłki.
Projekt  European Christmas Tree Decoration Exchange uczy uczniów naszej szkoły szacunku dla różnych kultur i sposobów przeżywania świąt Bożego Narodzenia. 
Przygotowanie życzeń pozwoliło na ćwiczenia językowe i bogacenie słownictwa Różnorodna zawartość przesyłek pozwala także na poszerzenie wiedzy na temat wielu krajów z Europy.
 
Koordynatorzy  projektu – Danuta Krzaczkowska i Krystyna Kubik

Znalezienie wiarygodnych partnerów gospodarczych jest prostsze niż myślisz – rady eksperta Enterprise Europe Network

Młode, ambitne i dynamiczne firmy, poszukując możliwości rozwoju poprzez pozyskanie nowych zleceń, poszerzenie portfela zamówień czy przez dystrybucję i promocję swoich produktów i usług na rynkach zagranicznych, robią to często na własną rękę. Bazują na internetowych bazach danych, spontanicznym uczestnictwie w imprezach targowych czy wreszcie zmawiają bazy potencjalnych kontaktów od instytucji i firm oferujących takie usługi. Jest to i czasochłonne i często nie przynosi pożądanych rezultatów.

W sytuacji, kiedy nie posiadamy żadnego punktu zaczepienia na danym rynku ani też rekomendacji osób trzecich, bardzo trudne jest choćby nawiązanie pierwszego kontaktu, zaaranżowanie spotkania czy wreszcie podjęcie rzeczowych rozmów. Nie wspominając już o kwestii wiarygodności potencjalnych partnerów biznesowych wyszukanych za pośrednictwem ogólnodostępnych baz danych. Rozsądne i  efektywne jest skierowanie się do największej sieci wsparcia dla mikro, małych i średnich przedsiębiorców (MŚP), czyli do Enterprise Europe Network.

Enterprise Europe Network jest jednym z kluczowych instrumentów strategii Unii Europejskiej na rzecz pobudzenia rozwoju gospodarczego i wzrostu zatrudnienia. Działa w ponad 60 krajach i skupia ponad 3.000 konsultantów i ekspertów. Jest współfinansowana w ramach programów COSME i HORIZON 2020 (programy wspierania konkurencyjności i innowacyjności europejskich MŚP), a łączne finansowanie wynosi ponad 180 milionów EURO. 40 % środków finansowych na działalność polskich ośrodków EEN pochodzi z Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP). Sieć oferuje mikro, małym i średnim przedsiębiorstwom kompleksowe usługi, które mają im pomóc w pełni rozwinąć ich potencjał rozwojowy w kontaktach międzynarodowych.

Ośrodek Enterprise Europe Network przy Zachodniopomorskim Stowarzyszeniu Rozwoju Gospodarczego – SCP w Szczecinie oferuje przedsiębiorcom i firmom zgłaszającym się do nas bardzo szeroki zakres wsparcia. Naszą ofertę kierujemy zarówno do już działających firm sektora MŚP z województwa zachodniopomorskiego, do start-up’ów czy osób planujących uruchomienie własnego biznesu z myślą o międzynarodowym rynku. Dzięki finasowaniu naszych działań przez Komisję Europejską i Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) nasze usługi są bezpłatne.

Naszym głównym zadaniem jest kojarzenie partnerów gospodarczych, tj. pomaganie zachodniopomorskim firmom w nawiązaniu kontaktu z właściwymi firmami na rynku europejskim (a także na innych kontynentach). Nasza pomoc zaczyna się od sporządzenia szczegółowego profilu-oferty firmy, który umieszczamy w największej znanej bazie biznesowej, a następnie promujemy ją na wskazanych przez przedsiębiorcę rynkach.  Naszym klientom dostarczamy również tzw. pakiety ofert, które dają im możliwość znalezienia właściwego partnera. Wspieramy również firmy poprzez kompleksową organizację misji wyjazdowych na targi, gdzie nasi klienci podczas umówionych dla nich spotkań na tzw. giełdach kooperacyjnych mają okazję do przeprowadzenia licznych rozmów z wybranymi przez siebie wcześniej podmiotami gospodarczymi z zagranicy.

Obok wspomnianych usług, nasi klienci otrzymują również indywidualną, bezpłatną pomoc doradczą związaną z funkcjonowaniem na zagranicznych rynkach, np. dotyczącą delegowania pracowników do pracy za granicę, czy pomoc w zidentyfikowaniu i ochronie własności intelektualnej (patenty, wzory, know-how).

Ważnym elementem naszej pracy jest też wspieranie innowacyjności i pomoc przy wdrażaniu nowych technologii w firmach naszego regionu. Robimy to, aby firmy z naszego regionu mogły przekształcić ciekawe i innowacyjne pomysły na komercyjny sukces na nowych rynkach.

Taką pomoc uzyskało od EEN już wiele firm. Podsumowanie naszych działań zrealizowanych w latach 2015 – 2017 przedstawia poniższa tabela.
 

Realizacja podstawowych zadań EEN przy ZSRG-SCP w latach 2015-2017 Ilość
Organizacja/współorganizacja biznesowych spotkań kooperacyjnych i misji gospodarczych. 21
Uczestnicy biznesowych spotkań kooperacyjnych i misji gospodarczych (firmy). 84
Obsługa zapytań o współpracę od firm z zagranicy złożonych jako odpowiedz na oferty polskich przedsiębiorstw z regionu. 175
Obsługa zapytań o współpracę międzynarodową od lokalnych firm jako odpowiedz na międzynarodowe oferty handlowe i technologiczne. 233
Pomoc firmom w zawarciu międzynarodowych umów handlowych i technologicznych. 14
Indywidualne wsparcie doradcze i informacyjne dla firm. 88
Organizacja szkoleń, warsztatów paneli biznesowych. 23
Uczestnicy szkoleń, warsztatów i paneli biznesowych (przedstawiciele firm). 536

 
Efekty naszej pomocy opisujemy w Historiach sukcesów naszych klientów, które cyklicznie publikujemy. Historie te pokazują wyraźnie, że naszego wsparcie dla firm z sektora MŚP przekłada się na ich sukcesy na międzynarodowych rynkach i że warto z niego skorzystać.
 
W 2018 r. będziemy kontynuować działania objęte dwuletnim cyklem programowym, rozpoczętym w roku 2017. Zapraszamy do naszej siedziby w Zachodniopomorskim Stowarzyszeniu Rozwoju Gospodarczego – SCP w Szczecinie przy ul. Kolumba 86 oraz do odwiedzenia nas na stronie internetowej www.zsrg.szczecin.pl/een/gdzie można znaleźć m.in. informacje o aktualnych wydarzeniach i szkoleniach organizowanych przez Enterprise Europe Network przy ZSRG-SCP oraz Historie sukcesów naszych klientów. Zapraszamy też do odwiedzenia i polubienia nas na Facebooku https://www.facebook.com/EENprzyZSRG/  .
 
Marek Leśniak
Kierownik Biura ZSRG-SCP
Enterprise Europe Network

UE zainwestuje miliard euro w rozwój sieci transportowej – w tym ponad 80 mln euro w Polsce

Komisja Europejska proponuje inwestycje rzędu 1 miliarda euro w 39 projektów transportowych – dwa z nich realizowane w Polsce otrzymają wsparcie inwestycyjne w wysokości 80,5 mln euro. Wybrane projekty podniosą standard polskich linii kolejowych oraz zwiększą przepustowość Morskiego Portu Gdańsk.

Inwestycje będą realizowane w ramach instrumentu "Łącząc Europę" (CEF), europejskiego mechanizmu finansowego wspierającego sieci infrastrukturalne i po raz pierwszy połączą unijne dotacje z innymi europejskimi, krajowymi czy prywatnymi funduszami ("inicjatywy łączone").

Komisarz ds. transportu Violeta Bulc powiedziała: "Nasz inwestycyjny plan dla Europy już działa: dzisiaj proponujemy inwestycje rzędu 1 miliarda euro w 39 projektów transportowych niosących czytelną wartość dodaną zarówno dla obywateli jak i dla przedsiębiorstw. Pozwoli nam to na jeszcze szybsze przejście do niskoemisyjnej mobilności w Europie oraz zdecydowanie realizuje europejski program na rzecz zatrudnienia i wzrostu. Do 2030 roku spodziewamy się uruchomienia w sumie 4,5 miliarda euro w ramach publiczno-prywatnego współfinansowania."

Inwestycje w Polsce mają wygenerować w sumie 321,8 mln euro w ramach współfinansowania publiczno-prywatnego. Wybrane projekty to:
1) Wdrożenie europejskiego systemu bezpiecznej kontroli jazdy pociągu (ETCS) na trasie kolejowej Poznań-Szczecin oraz modernizacja infrastruktury kolejowej na liczącym 75 km odcinku Wronki-Słonice w celu zapewnienia bezpieczniejszych i bardziej efektywnych usług transportowych (60,5 mln euro).
2) Zwiększenie zdolności obsługowej Morskiego Portu Gdańsk poprzez powiększenie jego infrastruktury (19,9 mln euro).

Realizacja tych projektów oznacza, że wsparcie dla polskiego sektora transportowego w ramach instrumentu CEF osiągnie kwotę 4,2 mld euro, przy całkowitym koszcie projektów w wysokości 5,9 mld euro. Do tej pory podpisano 41 porumień z polskimi beneficjentami, przewidujące współfinansowanie w ramach CEF.

Dotacje na działania szkoleniowe na rzecz rozwoju kompetencji cyfrowych

Centrum Projektów Polska Cyfrowa czeka na wnioski o dotacje na szkolenia mające na celu zwiększenie stopnia oraz poprawy umiejętności korzystania z Internetu, w tym e-usług publicznych.

Centrum może dofinansować takie projekty środkami z Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa (POPC). W ramach trzeciego już konkursu (odbywa się on na nowych bardziej przyjaznych dla beneficjentów niż dotychczasowe dwa zasadach) w działaniu 3.1 tego programu pn. „Działania szkoleniowe na rzecz rozwoju kompetencji cyfrowych" Centrum dysponuje na ten cel 160 mln zł. Po te pieniądze mogą sięgnąć: organizacje pozarządowe, samorządy (na poziomie województw lub powiatów) oraz ich związki i stowarzyszenia, instytucje prowadzące działalność w zakresie uniwersytetów trzeciego wieku oraz partnerstwa pomiędzy powyżej wymienionymi podmiotami.

Podmioty te mogą zostać tzw. operatorami grantów. W projekcie grantowym występuje bowiem operator (wnioskodawca oraz ewentualni partnerzy) oraz grantobiorcy (samorządy na poziomie gmin – samodzielnie lub we współpracy z organizacjami pozarządowymi). Zaś ostateczna grupa docelowa wspieranych dotacjami projektów to osoby fizyczne (które ukończyły 25. rok życia), nie posiadające kompetencji cyfrowych lub chcące rozwijać już posiadane niewielkie e-kompetencje.

Centrum Projektów Polska Cyfrowa na wnioski o dofinansowanie od potencjalnych operatorów czeka do 28 lutego 2018 r. Oczywiście można je składać już teraz, bo nabór projektów jest podzielony na rundy. Od dziś (4 grudnia 2017 r.) do 3 stycznia 2018 r. trwa czwarta runda naboru, a terminy następnych rund to: piąta - od 4 stycznia do 3 lutego 2018 r. i szósta runda – od 4 lutego do 28 lutego 2018 r.

Więcej o Programie Operacyjnym Polska Cyfrowa i bieżącym naborze projektów w działaniu 3.1 POPC w rozmowie wideo z Pawłem Chorążym, wiceministrem rozwoju na http://www.funduszeue2017.rp.pl oraz w artykule z cyklu „Rzecz o funduszach UE " w „Rzeczpospolitej" z 8 grudnia 2017 r. (grzbiet „Ekonomia i Rynek").
Aktualne harmonogramy konkursów na fundusze europejskie, w tym także z POPC, są dostępne na stronie internetowej.

Źródło: rp.pl

850 milinów złotych w ramach programu Infrastruktura i Środowisko

Walka ze smogiem na Śląsku i poprawa jakości środowiska w miastach. Znamy harmonogram konkursów w Programie Infrastruktura i Środowisko na 2018 r.

W przyszłym roku z Programu Infrastruktura i Środowisko (POIiŚ) do wzięcia będzie 850 mln zł na inwestycje w obszarach związanych z szeroko pojętą ochroną środowiska. 100 mln zł z tej puli przeznaczono na walkę ze smogiem tylko na Śląsku, kolejne 100 mln zł dla pozostałej części kraju.

Ministerstwo Rozwoju opublikowało harmonogram konkursów na przyszły rok w Programie Infrastruktura i Środowisko.

"Chcemy rozdysponować 850 mln zł w 7 naborach" – poinformował wiceminister rozwoju Witold Słowik.

W styczniu ruszy nabór, w którym duże przedsiębiorstwa będą mogły się ubiegać w sumie o 100 mln zł na inwestycje przyczyniające się do poprawy efektywności energetycznej. Chodzi np. o wymianę urządzeń i instalacji technologicznych na bardziej energooszczędne, termomodernizację budynków czy wykorzystanie odnawialnych źródeł energii przy jednoczesnym wykorzystaniu inteligentnych systemów zarządzania energią.

Na projekty dotyczące dobrych praktyk związanych z ochroną zagrożonych gatunków i siedlisk przyrodniczych zostanie przeznaczonych  w sumie na 30 mln zł w lutowym naborze. Jakie projekty kryją się pod tą nazwą? To np. poprawa warunków hydrologicznych, utrzymanie lub odtworzenie właściwej struktury gatunkowej siedlisk. To także wprowadzanie gatunków zagrożonych wyginięciem do siedlisk zastępczych. Z pieniędzy skorzystają m.in. jednostki organizacyjne Lasów Państwowych, Regionalne Dyrekcje Ochrony Środowiska, jednostki administracji rządowej lub samorządowej, uczelnie, parki narodowe i pozarządowe organizacje ekologiczne.

Na marzec przewidziano dwa nabory na łączną kwotę 320 mln zł. 200 mln zł trafi do samorządów i firm, które w ich imieniu gospodarują odpadami, na inwestycje zmniejszające ilość składowanych odpadów. Realizowane przedsięwzięcia będą sprzyjały praktycznemu zastosowaniu hierarchii sposobów postępowania z odpadami. Z kolei o 120 mln zł będą mogły ubiegać się samorządy, które chcą przyczynić się do poprawy jakości środowiska na terenie miasta i jego obszaru funkcjonalnego poprzez m. in. rekultywację na cele środowiskowe zanieczyszczonych/zdegradowanych terenów (w tym poprzemysłowych i in.). 

W kwietniu zaplanowano konkurs, w którym 200 mln zł przeznaczono na systemy gospodarowania wodami opadowymi w miastach. W konkursie o środki mogą starać się jednostki samorządu terytorialnego i ich związki oraz podmioty świadczące usługi publiczne w ramach realizacji obowiązków własnych jst. Możliwe do sfinansowania inwestycje dotyczą m. in. sieci kanalizacji deszczowych, zbiorników wód opadowych lub likwidacji nieprzepuszczalnego podłoża.

W maju ruszą dwa konkursy,  w których m.in. przedsiębiorcy, samorządy i spółdzielnie mieszkaniowe będą mogły się starać o fundusze na przebudowę i budowę nowej sieci ciepłowniczej. To działanie wpisujące się w walkę ze smogiem – jego celem jest likwidacja lokalnych źródeł ciepła, opalanych paliwem stałym, które są przyczyną tzw. niskiej emisji. 100 mln zł z 200 mln zł przeznaczonych na te konkursy jest dedykowane województwu śląskiemu. To w nim problem zanieczyszczonego powietrza jest największy w skali całego kraju.

"Program Infrastruktura i Środowisko jest specyficzny. Większość funduszy rozdzielanych jest bez konkursu, bo dotyczą wielkich inwestycji infrastrukturalnych, takich jak budowa dróg ekspresowych czy modernizacje linii kolejowych. Tylko niewielka część trafia do beneficjentów w formie konkursów" – wyjaśnia wiceminister Słowik. 

POIiŚ 2014-2020 to największy w całej UE program finansowany ze środków polityki spójności. Pula środków UE przeznaczona na POIiŚ to 109,4 mld zł (116,3 mld zł z uwzględnieniem dodatkowych środków z tzw. rezerwy wykonania). Według danych z 28 listopada 2017 roku dofinansowanie unijne z tego programu na inwestycje osiągnęło 60,69 mld zł. Oznacza to, że cel zakontraktowania środków UE wyznaczony przez Radę Ministrów – 60,5 mld zł – zostanie wykonany z nadwyżką.

Ze szczegółowym harmonogramem konkursów w POIiŚ na 2018 r. można zapoznać się na stronie programu.
 
Źródło: www.funduszeeuropejskie.gov.pl

Nowy nabór na dofinansowanie w ramach programów Interreg

Polskie instytucje publiczne i prywatne mogą teraz ubiegać się o środki unijne w programach Interreg Europa Środkowa (nabór trwa do 25 stycznia 2018) i Interreg Region Morza Bałtyckiego (nabór trwa do 9 kwietnia 2018).

Ww. nabory wniosków  mogą stanowić ostatnią szansę na uzyskanie wsparcia z tych programów w latach 2014 – 2020. Dla instytucji opracowano formularze ułatwiające poszukiwanie partnerów/dołączenie do tworzonego w Europie projektu.

Dystrybucją otrzymanych ofert zajmie się Ministerstwo Rozwoju (Krajowy Punkt Kontaktowy programów).

Transnarodowe programy Interreg Europa Środkowa oraz Interreg Region Morza Bałtyckiego są dostępne dla instytucji publicznych i prywatnych z całej Polski (warunek: osobowość prawna).

O dofinansowanie mogą się ubiegać władze i instytucje centralne, władze regionów, miast, gmin i powiatów, uczelnie państwowe i prywatne, jednostki B+R, instytuty, agencje i parki rozwoju, fundacje, centra doradztwa rolniczego, parki krajobrazowe, porty lotnicze, regionalne biura planowania przestrzennego,organizacje pozarządowe, przedsiębiorstwa i inne instytucje (warunek: osobowość prawna).
Tematyka programów obejmuje szeroko pojętą innowacyjność (w tym m.in. społeczną, sektor kreatywny), gospodarowanie zasobami naturalnymi i kulturowymi, transport, strategie niskoemisyjne.

Oba programy umożliwiają działania pilotażowe. Polscy partnerzy publiczni i prywatni mogą liczyć na dofinansowanie w wysokości do 85% poniesionych wydatków kwalifikowalnych.

Dzięki projektom partnerzy finansują m.in. personel i usługi świadczone przez ekspertów i firmy zewnętrzne.
· Interreg Region Morza Bałtyckiego
· Interreg Europa Środkowa
· Krajowy Punkt Kontaktowy programów: Ministerstwo Rozwoju, Departament Współpracy Terytorialnej, Wydział Współpracy Transnarodowej i Międzyregionalnej, osoba do kontaktu: dr Monika Strojecka-Gevorgyan, e-mail:  Monika.Strojecka-Gevorgyan@mr.gov.pl,  tel. 32 253 90 08
 
Programy transnarodowe z udziałem Polski dotują projekty, w których wielu partnerów z różnych państw wspólnie podejmuje wyzwania, jakich nie da się skutecznie rozwiązać na poziomie regionu czy kraju. Projekty dotyczyć mogą np. ułatwienia przedsiębiorcom dostępu do infrastruktury badawczej, innowacji nietechnologicznych, organizacji ruchu pasażerskiego i towarowego wzdłuż korytarzy transportowych, efektywnego korzystania ze źródeł energii i zasobów naturalnych oraz energii odnawialnej. Przedsięwzięcia takie umożliwiają polskim podmiotom wymianę wiedzy i doświadczeń oraz testowanie wspólnie wypracowanych rozwiązań.

W projektach mogą uczestniczyć m.in. instytucje administracji centralnej, jednostki samorządu terytorialnego i ich stowarzyszenia, agencje rozwoju regionalnego, wyższe uczelnie, jednostki badawczo-rozwojowe, inkubatory przedsiębiorczości, parki technologiczne, instytucje pozarządowe oraz przedsiębiorstwa posiadające osobowość prawną. W każdym z projektów wymagany jest udział podmiotów z co najmniej trzech państw. W zależności od programu, można współpracować z instytucjami z państw Europy Środkowej lub z państw leżących wokół Morza Bałtyckiego.

W zatwierdzonych dotychczas projektach transnarodowych bierze udział prawie 250 polskich partnerów, dysponujących kwotą ponad 42 mln euro z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Dwanaście polskich instytucji pełni rolę partnera wiodącego.

W załączeniu u góry strony znajdziecie Państwo informacje o programach Interreg Region Morza Bałtyckiego i Interreg Europa Środkowa oraz o zaplanowanych spotkaniach informacyjnych dla polskich wnioskodawców.

Zorientowany na ludzi – Sekretariat ds. Młodzieży otwiera na świat (dosłownie)

Przez ten rok otworzyłem się bardziej na świat – mówi Kevin Kiraga, bohater pierwszego spotu promocyjnego Eurodesk Polska z cyklu “Od informacji do mobilności”. Oglądalność filmu rośnie z dnia na dzień. Jest się czym chwalić, bo Kevin swe pierwsze zawodowe kroki stawiał właśnie u nas, w Sekretariacie ds. Młodzieży.

Kevin przez rok był wolontariuszem w cypryjskiej organizacji pomagającej uchodźcom z Syrii. Wcześniej dzięki informacjom Eurodesk Polska uczestniczył w wielu międzynarodowych wymianach, szkoleniach i konferencjach. 

Kevin jako jeden z pierwszych odpowiedział na apel Krajowego Biura Eurodesk Polska do osób, które skorzystały z działalności informacyjnej Eurodesk Polska. Jego historia była na tyle interesująca, że postanowiliśmy go odwiedzić z kamerą.

Film dostępny jest na fan page Sekretariatu ds. Młodzieży (kliknij tu) i EURODESK Polska. Do tej pory dotarł do blisko 18 tysięcy odbiorców.

Poszukiwania kolejnych bohaterów naszej kampanii promocyjnej cały czas trwają. Przypominamy - nie jest ważne, z jakiej formy działalności informacyjnej Eurodesk Polska skorzystałeś (odpowiedź na pytanie, strona internetowa, Facebook, newsletter, eurodeskowy warsztat, prezentacja, publikacja, ulotka, wydarzenie…) Ważne, że przyniosła Ci ona wymierne korzyści – dzięki niej wyjechałeś za granicę, zdobyłeś fundusze, zrealizowałeś projekt.

A jeśli „dobra zmiana”, która ma miejsce w Twoim życiu osobistym lub zawodowym ciągle trwa (studiujesz, jesteś na wolontariacie za granicą, piszesz wniosek, realizujesz projekt, etc) – tym lepij. Właśnie takich osób Eurodesk poszukuje najbardziej!
 
Źródło: eurodesk.pl

Sekretariat ds. młodzieży województwa zachodniopomorskiego
Europedirect Szczecin


 


 

Fundusze Unijne w Szczecinie

Punkt Informacji Europejskiej Europe Direct – Szczecin


Europe Direct to sieć informacyjna zarządzana przez Komisję Europejską. Działa ona na terenie wszystkich krajów należących do Unii Europejskiej, a w tym również na terenie Polski. Mieszkańcy Szczecina mogą korzystać z jej usług już od 2013 roku.

Fundusze i dotacje unijne - Szczecin

Misją Europe Direct jest przede wszystkim integracja Polski z Unią Europejską oraz przybliżenie jej działalności mieszkańcom Szczecina. Cele te spełniamy między innymi poprzez lekcje europejskie, doradztwo na temat funduszy i dotacji unijnych, udzielanie informacji na temat projektów Erasmus, czyli programów wymiany studenckiej oraz organizacji pozarządowych. Na naszej stronie znajdziecie wiele informacji na temat konkursów oraz możliwości rozwojowych dla osób ze Szczecina i okolic. Zapewniamy fachowe i całkowicie bezpłatne informacje europejskie!
Zapraszamy do kontaktu! Z nami otrzymają Państwo odpowiedzi na wszystkie pytania dotyczące Unii Europejskiej!


Programy Erasmus Szczecin



Programy Erasmus to szansa dla studentów na przeżycie niezapomnianej przygody, zdobycie nowych doświadczeń, naukę w nowym miejscu, poznanie ciekawych ludzi oraz poszerzenie własnych horyzontów, nie tylko jeśli chodzi o naukę języka obcego!

Chcesz wiedzieć co trzeba zrobić aby dostać się do programu oraz dowiedzieć się jakie konkretnie możliwości otwiera on przez Tobą? Zgłoś się do nas! Odpowiemy na wszystkie pytania. 

Korzystając z naszej strony, danymi osobowymi, które przetwarzamy mogą być, np. dane pozyskiwane na podstawie plików cookies lub podobne mechanizmy zapisywania informacji w urządzeniach Użytkowników, o ile pozwolą one na zidentyfikowanie Ciebie. Więcej informacji na temat zakresu danych osobowych oraz cookies znajdziesz w załączonym dokumencie . Szczegóły znajdują się w Polityce Prywatności.

Akceptuję pliki cookie na tej stronie.