Centrum Europejskie - Europe Direct - Szczecin

Sekretariat ds. Młodzieży Województwa Zachodniopomorskiego

Europedirect
Połączenie bezpłatne.
Niektórzy operatorzy telefonii komórkowej (również aparaty w budkach telefonicznych i w hotelach) nie udostępniają połączeń z numerami 00 800 lub mogą pobierać za nie opłaty.

Erasmus Szczecin

Centrum Dialogu Przełomy – miejsce spotkań i dialogu nagrodzone!

4 lipca 2016 r. w Centrum Kultury Współczesnej CCCB w Barcelonie ogłoszono werdykt jury w konkursie na najlepszą przestrzeń publiczną w Europie (European Prize for Urban Public Space). Centrum Dialogu Przełomy autorstwa Roberta Koniecznego i pracowni KWK PROMES zajęło w nim ex aequo pierwsze miejsce wraz z renowacją systemu nawadniania w ogrodach termalnych w Caldes de Montbui w Hiszpanii według koncepcji Cavaa Arquitectes. Dla Szczecina jako miasta, było to drugie ważne wyróżnienie związane z architekturą – pierwsze to nagroda Fundacji Mies van der Rohe Award 2015 przyznana 8 maja 2015 r. dla szczecińskiej Filharmonii im. Mieczysława Kałowicza. Nota bene, sąsiada Centrum Dialogu Przełomy. Jak powstało Centrum Dialogu Przełomy i co skrywa w sobie budynek – na te dwa pytania syntetycznie odpowie poniższy tekst.
Historia, pamięć, architektura
Zastosowanie przez architekta hybrydowego rozwiązania dla kwartału znajdującego się na pl. Solidarności 1 – połączenie elementów budynku i placu miejskiego – spowodowane było z jednej strony kontekstem historycznym tej przestrzeni i jego znaczeniem jako miejsca pamięci, z drugiej zaś bezpośrednim sąsiedztwem z nowoczesnym budynkiem filharmonii. 
Miejsce, w którym znajduje się Centrum Dialogu Przełomy, było w przeszłości początkowo niezabudowanym placem, położonym w bezpośrednim sąsiedztwie Starego Miasta, obok ważnych zabytków takich jak gotycki kościół św. Piotra i Pawła, barokowa Brama Królewska i ceglana siedziba policji z początku XX w.
Kwartał przylegający do prestiżowego Königsplatz (obecnie pl. Żołnierza Polskiego), mieszczącego reprezentacyjny gmach Teatru Miejskiego wzniesiony w okresie 1845–1849, wytyczony został w l. 80. XIX w., po likwidacji przebiegających tędy wałów fortyfikacji. Układ wysadzanego drzewami pasażu Bramy Królewskiej określił plan sporządzony w latach 1876–1877, wyznaczając tym samym szerokość ul. Matejki i przebieg ul. Małopolskiej. W latach 1883–1884 powstał tu okazały neobarokowy dom związkowy i koncertowy (zwany dziś filharmonią) kształtując tym samym narożnik ul. Matejki i Małopolskiej. W obrębie regularnego, prostokątnego pl. Solidarności przewidziano zwarty zespół czterokondygnacyjnych kamienic, częściowo z usługami na parterach. Podobny charakter nadano fasadom budynków wzniesionych w centrum kwartału od strony pl. Żołnierza i Małopolskiej w l. 90. XIX w., a także kamienic zbudowanych przed I wojną światową od strony ul. Tadeusza Mazowieckiego. Wysokie partery z wyeksponowanymi portalami wejść mieściły siedziby prestiżowych firm, a od strony szerokiego pasażu pl. Żołnierza Polskiego również sklepy i lokale gastronomiczne, które latem zapraszały do ogródków urządzanych na części chodnika.
Podczas II wojny światowej, w wyniku nalotów brytyjskich bombowców (w nocy z 29 na 30 sierpnia 1944 r.), cały kwartał został zniszczony.  Po objęciu Szczecina przez stronę polską w 1945 r. zabudowań nie odtworzono, a powstały plac zaczęto wypełniać zielenią. W l. 60. XX w. urządzono tu plac zabaw z piaskownicą i łodzią rybacką, która zapisała się na kartach historii po wydarzeniach w grudniu 1970 r., gdy zgromadzeni tu robotnicy strajkujący przeciwko podwyżkom cen, próbowali jej użyć dla staranowania bramy pobliskiej siedziby Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej i Służby Bezpieczeństwa (ul. Małopolska 47). Podczas grudniowych zajść z okien ówczesnej komendy milicji padły strzały w stronę protestujących znajdujących się na placu, zabito szesnastu z nich, blisko stu zostało rannych. Jako miejsce symbolizujące solidarnościowy opór wobec władz komunistycznych, plac stał się terenem manifestacji opozycyjnych, ale pełni tez funkcję miejsca pamięci. W grudniu 2005 r. odsłonięto ustawiony od strony kościoła pomnik ofiar Grudnia ’70 – z żeliwną rzeźbą Anioła Wolności Czesława Dźwigaja.
Obecny wygląd Placu Solidarności narzuciły niejako kryteria zawarte w zaleceniach konkursowych określonych przez Zachodniopomorski Urząd Marszałkowski w 2009 r. - zachowanie otwartości placu, wyeksponowanie sąsiednich, historycznych budynków oraz powstającej nowej filharmonii, a także pomnika "Anioła Wolności" upamiętniającego Ofiary Grudnia '70. Wspomniane wyżej kryteria doprowadziły w efekcie do powstania wspomnianej już hybrydy urbanistycznej. Przestrzeni, która wpisuje się w sens greckiej agory, czy rzymskiego forum. Można rzec, starożytność spotkała się ze współczesnością na pl. Solidarności w Szczecinie zachowując swój charakter miejsca spotkań i dialogu. Trafnie opisał ten zabieg sam architekt w jednym z wywiadów: „Placem jest tam, gdzie jest potrzeba takiej funkcji – przed Filharmonią, przed kościołem, zaś tam, gdzie mogliśmy wyjść wyżej, łagodną falą wznosi się budynek i zaznacza się przedwojenny kwartał. Jeden narożnik stanowi muzeum, a drugie wzniesienie odgradza nas od ruchu miejskiego – domyka przestrzeń, zachowując jednocześnie walory otwartego placu. Taka amfiteatralna przestrzeń ma potencjał do wielorakiego zastosowania. Zawsze będzie to miejsce dla wydarzeń rocznicowych upamiętniających przeszłość historyczną, a także jest to miejsce spotkań młodzieży i zabawy dla dzieci, gdzie ludzie jeżdżą na rowerach, opalają się i odpoczywają”[1].
Nowa forma placu wymagała również zmiany położenia pomnika "Anioła Wolności", co było konsultowane z jego autorem prof. Czesławem Dźwigajem. Ostatecznie pomnik stanął na wypłaszczeniu od strony Kościoła p.w. św. Piotra i Pawła, między dwoma wzniesieniami - taki zabieg miał ułatwić przebieg organizowanym w przyszłości uroczystościom rocznicowym.
Większość budynku ukryta jest pod ziemią, natomiast jego wyciągnięta z ziemi część przypomina o dawnym kwartale niemieckich kamienic - w części tej znajdują się biuro, pomieszczenia socjalne, szatnia, kawiarnia oraz holl wejściowy. W części podziemnej budynku znajduje się natomiast sala wystawiennicza oraz konferencyjna, mała księgarnia a także pomieszczenia techniczne.  
Nagroda za najlepszą przestrzeń publiczną w Europie jest przyznawana projektantom i inwestorom co 2 lata, poczynając od 2000 r. Dla organizatorów ważne są takie działania urbanistyczne, które tworzą, chronią czy uzdrawiają przestrzeń publiczną w miastach w imię wartości demokratycznych. Do konkursu przystąpiło 300 obiektów z całej Europy, natomiast do ścisłego finału dostało się tylko 25. Tym bardziej cieszy pierwsze miejsce.
Wspomniana na początku nagroda na najlepszą przestrzeń publiczną w Europie była powodem, dla którego 10 sierpnia tego roku odbyło się wydarzenie „Masowanie grzbietu Przełomów”, czyli różnego rodzaju zabawy dla najmłodszych, wspólne jeżdżenie na deskorolkach, rolkach, rowerach, czy koncerty szczecińskich artystów. Jednak najważniejszym punktem tego dnia było uroczyste przekazanie i publiczna prezentacja statuetki European Prize for Urban Public Space 2016 Muzeum Narodowemu w Szczecinie przez architekta Roberta Koniecznego, w obecności Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego Olgierda Geblewicza.
Centrum Dialogu Przełomy – co to takiego?
Nagrodzona przestrzeń publiczna oraz budynek na pl. Solidarności skrywają coś więcej niż tylko współczesną architekturę. Tym czymś jest wystawa opowiadająca o historii Szczecina, Pomorza Zachodniego i przełomów w latach 1939-1989. Pomysłodawczynią Centrum i jednocześnie kuratorem wystawy jest Agnieszka Kuchcińska-Kurcz. Wystawa usytuowana jest w całości pod ziemią, do której prowadzą ciemne schody oddzielające nas od miejskiego zgiełku. Zwiedzający mają w całości zanurzyć się w historii i tylko na niej się skupić.
Wystawa narracyjna składa się z 19 wyodrębnionych tematycznie przestrzeni tworzących w całości opowieść o trudnej, niekiedy bolesnej i przełomowej historii miasta, regionu w latach 1939-1989 na tle wydarzeń ogólnopolskich i europejskich. W salach wystawienniczych znajduje się narracja przewodnia, multimedialne infokioski (z dokumentami, zdjęciami, filmami, relacjami świadków, gazetami), eksponaty muzealne w gablotach, filmy historyczne dotyczące poruszanego zagadnienia, stanowiska odsłuchowe zawierające wspomnienia świadków historii lub muzykę oraz biogramy osób (pozytywnych i negatywnych), które zostały uznane za znaczące dla danego zagadnienia. Ważnym akcentem prezentowanej wystawy są wplecione w nią dzieła artystyczne stworzone na jej potrzeby. Dodatkowo wystawa prezentowana jest w trzech językach - polskim, angielskim i niemieckim.
Na wystawie stałej odnajdziemy 10 podstawowych zagadnień: geneza (wojna i powojnie), migracje, stalinizm, młodość, stocznia, niepokorne miasto (grudzień '70/styczeń '71), dekada Gierka, narodziny nadziei (sierpień '80/grudzień '81), stan wojenny oraz koniec i początek (sierpień '88/czerwiec '89). Przez całość prowadzi nas linia czasu, na które umieszczono hasła/słowa klucze właściwe dla danej części wystawy.
Pierwsza przestrzeń - wojenna - to opowieść o czasach II wojny światowej naszego regionu, ale też okresie poprzedzającym jej wybuch. W tej części można obejrzeć m.in.  kolorowy film z 1939 r. pokazujący życie codzienne ówczesnego Stettina, zapalnik od rakiety V-2 (tzw. Cudowna broń Hitlera), kielich błogosławionego ks. Carla Lamperta niepopierającego Hitlera, czy dokumenty opisujące codzienność robotników przymusowych pracujących w Stettinie lub na Pomorzu. Przestrzeń wojenną zamyka niejako hipperrelistyczny kolaż fotografii archiwalnych i współczesnych Kobasa Laksy Koniec marzeń, Stettin ‘45. Przestrzeń ta łączy się z kolejną, która dotyczy kształtowania się granic w Europie po II wojnie światowej, dlatego nie mogło zabraknąć tu materiałów z konferencji w Teheranie, Jałcie i Poczdamie, jak również materiałów dotyczących przyszłych granic Polski. Przestrzeń tą wypełnia infografika pokazująca przebieg "żelaznej kurtyny", która biegła od Szczecina aż po Triest.    
Kolejna przestrzeń dotyczy migracji, zarówno tych wojennych, jak i powojennych, o których informuje wizualnie burta wagonu bydlęcego, w jakiej m.in. wywożono Polaków na Syberię, czy przyjeżdżano na ziemie zachodnie. Można zobaczyć tutaj rzeczy, które pozostały po ludności niemieckiej, ale też te, które przyjechały z ludnością polską, ukraińską czy żydowską na te tereny. Na pograniczu przestrzeni migracyjnej i kolejnej - stalinowskiej - odnaleźć można wątek Armii Radzieckiej z widocznym największym na wystawie eksponatem - kamienną gwiazdą wieńczącą do 1992 r. Pomnik Wdzięczności dla Armii Radzieckiej.
Wywołana przestrzeń stalinizmu to pokaz filmów z procesów pokazowych, m.in. procesu szesnastu w Moskwie (proces przywódców Polskiego Państwa Podziemnego), wspomnienia ludzi przesłuchiwanych przez Wojskowe Sądy Rejonowe, czy materiały dotyczące ówczesnej propagandy. Dopełnieniem tej przestrzeni jest instalacja artystyczna przedstawiająca karcel/salę straceń autorstwa Roberta Kuśmirowskiego. Dalej przez najważniejsze wydarzenia z Polski i krajów bloku wschodniego w l. 50. i 60. XX w. prowadzi nas kalendarium umieszczone na ścianie.
Kolejne dwie przestrzenie dotyczą młodości i stocznia. Młodość przedstawiona jest przez pryzmat eksponatów, muzyki l. 50. i 60. XX w., zdjęć z Festiwalu Młodych Talentów, czy pochodów 1-majowych. Tutaj znajdziemy również symboliczne zaznaczenie takich wydarzeń jak nagonka antysemicka czy praska wiosna. Natomiast sala stoczniowa dzięki makiecie z fragmentem Stoczni Szczecińskiej im. Adolfa Warskiego autorstwa Leszka i Macieja Jasińskich oraz filmom archiwalnym pokaże nam działające wówczas zakłady przemysłowe na terenie miasta i w jego okolicach.
Wreszcie sala biała (tzw. serce wystawy) poświęcona jest wydarzeniom w grudniu 1970 r., kiedy to w Szczecinie zginęło 16 osób. W tej sali odnajdziemy m.in. klepsydry tych ludzi. Dopełnieniem tej przestrzeni jest kolejna sala, gdzie zobaczyć można m.in. jak władza postąpiła z ofiarami. Drugim wątkiem jest strajk ze stycznia '71 w szczecińskiej stoczni, na czele którego stanął Edmund Bałuka. To wtedy po raz pierwszy w państwach bloku wschodniego władza musiała przyjechać do strajkujących w osobie Edwarda Gierka.
Kolejna przestrzeń pokazuje epokę Gierka - wizję socjalistycznego raju. Otwiera ją instalacja artystyczna Tomasza Mroza pokazująca rodzinę jadącą Fiatem 126p (tzw. maluch) na wczasy do Bułgarii. Można tutaj zobaczyć kondycję polskiej gospodarki tamtego okresu, ale też - dzięki filmom archiwalnym - tamtejszą rzeczywistość.
Sierpień '80/grudzień '81 to wejście w epokę "Solidarności" i nadziei na lepsza przyszłość. Znajdziemy tu m.in. zdjęcia z najważniejszych wydarzeń i miejsc ważnych dla tamtego okresu - podpisane Porozumień Sierpniowych, Dom Kultury Korab, czy marsze głodowe. Wszelkie informacje poświęcone tej przestrzeni odnaleźć można oczywiście w infokioskach.
Dalej linia czasu prowadzi do przestrzeni ukazującej blokowisko, które stanowi współczesną instalację artystyczną w wykonaniu Grzegorza Hańderka. Jej dopełnieniem jest dźwięk imitujący życie codzienne w blokowisku autorstwa Michała Libery. Z niej przechodzimy do stanu wojennego, gdzie towarzyszy nam przemówienie gen. Wojciecha Jaruzelskiego z 13 grudnia 1981 r. oraz wystąpienie prezydenta USA Ronalda Reagana nawołujące polskie władze do rezygnacji z przemocy wobec społeczeństwa. Tutaj odnajdziemy eksponaty związane m.in. z internowaniem działaczy "Solidarności" głównie z obozu internowania w Wierzchowie Pomorskim, czy wydawnictwa drugiego obiegu. Przestrzeń dopełniają transportery opancerzone - odtworzone w skali 1:1 rzeźby - i postać ZOMO-wca autorstwa Wojciecha Zasadniego, Marcina Ziemnickiego, Michała Obrzańskiego i Zbigniewa Kolasy.
Ostatnia przestrzeń wystawy prezentuje te wydarzenia, które doprowadziły do przemian ustrojowych w Polsce, Jesieni Narodów w Europie Środowej i Wschodniej oraz  zjednoczenia Europy. To opowieść o przemianach, po zniesieniu stanu wojennego w Polsce 22 lipca 1983 r. Znajdziemy tu materiały poświęcone odradzającej się opozycji, strajkowi w szczecińskim porcie w 1988 r., czy wyborom z czerwca 1989 r. Ważnym eksponatem w tej przestrzeni jest ornat papieski z wizyty z 11 czerwca 1987 r. w Szczecinie. Wychodząc z wystawy zwiedzający dostrzega neon autorstwa Huberta Czerepoka z wkomponowaną sentencją Anatola France: Przeszłość nigdy nie będzie już tym, czym miała być.
Powyższe bardzo syntetyczne przedstawienie wystawy ma tak naprawdę zachęcić każdego do jej zobaczenia i poznania trudnej historii naszego miasta i regionu. Nie jest to wystawa zamknięta raz na zawsze, bowiem co jakiś czas wymieniane są eksponaty w gablotach. Za tym, że warto zobaczyć wystawę może przemawiać fakt, że zajęła ona III miejsce w ogólnopolskim konkursie na najlepsze muzeum multimedialne, zorganizowanym przez portal Kulturaonline.pl. Zakwalifikowało się do niego 37 instytucji z całej Polski.
Galeria zdjęć.


[1]Przełomowa przestrzeń publiczna, http://go-local.pl/2016/08/02/przelomowa-przestrzen-publiczna/, stan z dnia 18 sierpnia 2016 r.
Udostępnij
Sekretariat ds. młodzieży województwa zachodniopomorskiego
Europedirect Szczecin

Formularz kontaktowy



Fundusze Unijne w Szczecinie

Punkt Informacji Europejskiej Europe Direct – Szczecin


Europe Direct to sieć informacyjna zarządzana przez Komisję Europejską. Działa ona na terenie wszystkich krajów należących do Unii Europejskiej, a w tym również na terenie Polski. Mieszkańcy Szczecina mogą korzystać z jej usług już od 2013 roku.

Fundusze i dotacje unijne - Szczecin

Misją Europe Direct jest przede wszystkim integracja Polski z Unią Europejską oraz przybliżenie jej działalności mieszkańcom Szczecina. Cele te spełniamy między innymi poprzez lekcje europejskie, doradztwo na temat funduszy i dotacji unijnych, udzielanie informacji na temat projektów Erasmus, czyli programów wymiany studenckiej oraz organizacji pozarządowych. Na naszej stronie znajdziecie wiele informacji na temat konkursów oraz możliwości rozwojowych dla osób ze Szczecina i okolic. Zapewniamy fachowe i całkowicie bezpłatne informacje europejskie!
Zapraszamy do kontaktu! Z nami otrzymają Państwo odpowiedzi na wszystkie pytania dotyczące Unii Europejskiej!


Programy Erasmus Szczecin



Programy Erasmus to szansa dla studentów na przeżycie niezapomnianej przygody, zdobycie nowych doświadczeń, naukę w nowym miejscu, poznanie ciekawych ludzi oraz poszerzenie własnych horyzontów, nie tylko jeśli chodzi o naukę języka obcego!

Chcesz wiedzieć co trzeba zrobić aby dostać się do programu oraz dowiedzieć się jakie konkretnie możliwości otwiera on przez Tobą? Zgłoś się do nas! Odpowiemy na wszystkie pytania. 

Korzystając z naszej strony, danymi osobowymi, które przetwarzamy mogą być, np. dane pozyskiwane na podstawie plików cookies lub podobne mechanizmy zapisywania informacji w urządzeniach Użytkowników, o ile pozwolą one na zidentyfikowanie Ciebie. Więcej informacji na temat zakresu danych osobowych oraz cookies znajdziesz w załączonym dokumencie . Szczegóły znajdują się w Polityce Prywatności.

Akceptuję pliki cookie na tej stronie.